Wanneer we over specialty coffee praten, draait bijna alles om de boon. Herkomst, variëteit, processing, branding en uiteindelijk die espresso in het kopje.
Maar er zit iets vreemds aan dat verhaal.
Een koffieboon groeit namelijk niet als boon aan een koffieplant. Hij zit in een koffiebes. En nadat de zaden die wij koffiebonen noemen uit die vrucht zijn gehaald, blijft er behoorlijk wat organisch materiaal achter.
Lange tijd werd dat vooral gezien als restproduct.
Maar juist daar ontstaat momenteel een interessante ontwikkeling binnen duurzame koffie: wat als we niet alleen meer waarde uit de koffieboon halen, maar uit de hele koffiebes?
Van koffiepulp naar waardevolle grondstof
Tijdens het verwerken van koffie ontstaan verschillende reststromen. Afhankelijk van de gekozen verwerkingsmethode blijven onder andere vruchtvlees, schillen en andere organische materialen over.
En daar kun je meer mee dan aleen weggooien.
Koffiepulp en andere reststromen kunnen bijvoorbeeld worden verwerkt tot compost en opnieuw worden gebruikt op koffieplantages. Cascara – de gedroogde schil van de koffiebes – wordt op sommige plekken gebruikt voor dranken.
Maar de ontwikkeling gaat verder.
Er wordt onderzocht hoe reststromen uit koffie kunnen worden gebruikt als grondstof voor onder andere voedingsmiddelen, verpakkingsmaterialen en andere biobased toepassingen.
Daardoor verandert iets wat eerst afval was langzaam in een grondstof met eigen waarde.
Waarom dit voor koffieboeren interessant is
Dat klinkt misschien als een technisch duurzaamheidsverhaal, maar er zit een veel belangrijkere kant aan.
Waarde toevoegen aan de rest van de koffiebes kan producenten uiteindelijk mogelijkheden geven om méér waarde uit dezelfde oogst te halen.
En dat is interessant.
De specialty coffee wereld probeert al jaren meer waarde bij de oorsprong te houden. Meestal gaat die discussie over hogere prijzen voor betere groene koffie.
Maar waarom kijken we alleen naar de boon?
Wanneer ook pulp, schillen en andere reststromen economisch bruikbaar worden, ontstaat er mogelijk een extra inkomstenbron zonder dat daarvoor noodzakelijk meer koffie hoeft te worden geproduceerd.
Meer waarde uit dezelfde koffiebes in plaats van simpelweg meer koffiebessen produceren.
Dat is misschien een veel interessantere vorm van verduurzaming.
Een circulaire koffieketen begint eerder dan bij de verpakking
In Europa gaat het bij circulaire koffie al snel over koffiezakken, bekers en koffiedik.
Belangrijk, maar daarmee kijken we vooral naar afval dat hier ontstaat.
Een groot gedeelte van de koffieplant blijft achter in het land van oorsprong.
Als we werkelijk over een circulaire koffieketen willen praten, moeten we daarom niet alleen kijken naar wat er met een lege koffiezak of gebruikte koffie gebeurt.
We moeten terug naar het begin.
Kunnen reststromen opnieuw worden gebruikt op de plantage? Kunnen er nieuwe producten van worden gemaakt? En vooral: kan de producent daar zelf meer waarde aan overhouden?
Dan krijgt circulariteit ineens een heel andere betekenis.
Specialty coffee draait uiteindelijk om meer dan de boon
Wij vinden dit soort ontwikkelingen interessant omdat ze laten zien hoe jong de specialty coffee wereld eigenlijk nog is.
We weten ontzettend veel over extractie, brandprofielen en smaakontwikkeling. Ondertussen ontdekken we nog steeds nieuwe mogelijkheden voor iets wat al die tijd letterlijk rondom onze koffieboon heeft gezeten.
Misschien zit de volgende duurzame innovatie binnen specialty coffee daarom niet in een nieuwe machine, verpakking of brandtechniek.
Misschien gooien we hem op dit moment gewoon nog weg.
